തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളില്‍ രാഷ്ട്രീയ സ്വാധീനം നേടിത്തുടങ്ങിയതോടെ ബിജെപി നേതാവ് എല്‍.കെ അദ്വാനിയാണ് ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ എന്ന ആവശ്യം ആദ്യമായി ഉയര്‍ത്തിക്കൊണ്ടുവന്നത്. 2014 ലെ ബിജെപിയുടെ പ്രകടനപത്രികയിലും ഈ ആശയം ഉൾപ്പെട്ടു. 2020 നവംബറില്‍ നടന്ന എണ്‍പതാം ഓള്‍ ഇന്ത്യ പ്രിസൈഡിംഗ് ഓഫീസേഴ്സ് കോണ്‍ഫറന്‍സിന്റെ സമാപന സമ്മേളനത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പ്രധാനമന്ത്രി നരേന്ദ്ര മോദിയും ‘ഒരു രാജ്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ എന്ന അജണ്ട ആവർത്തിച്ചു. 2019 ൽ വീണ്ടും തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിന്‌ ശേഷവും മോദി ‘ഒരു രാജ്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്‌’ ആശയം പലവട്ടം ഉയർത്തി.

• എന്താണ് ‘ഒരു രാഷ്ട്രം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’?

നിലവില്‍ ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പും നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പും അതത് രീതിയിൽ കാലാവധി പൂർത്തിയാവുന്ന മുറയ്ക്കാണ് നടക്കുന്നത്. ‘ഒരു രാഷ്ട്രം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ എന്ന ആശയത്തിന് കീഴിൽ, ലോക്സഭയിലേക്കും എല്ലാ സംസ്ഥാന നിയമസഭകളിലേക്കും വോട്ടിങ് ഒരു ദിവസം തന്നെ നടക്കും. ‘ഒരു രാജ്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ എന്ന ആശയം പലതവണ ഉയർന്നുവന്നിട്ടുള്ളതാണ് മാത്രമല്ല ഇന്ത്യൻ നിയമ കമ്മീഷന്‍ വിഷയവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പഠനവും നടത്തിയിരുന്നു.

• ഗുണങ്ങൾ

തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ചെലവ് കുറയുമെന്നതാണ് ‘ഒരു രാജ്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പിന്റെ’ പ്രധാന ഗുണം. റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം 60,000 കോടി രൂപയോളമാണ് 2019 ലെ ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനായി ചെലവായത്. രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടികൾ ചെലവഴിച്ചതും, ഇലക്ഷൻ നടത്താൻ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് കമ്മീഷൻ ചെലവഴിച്ചതും ഈ തുകയിൽ ഉൾപ്പെടുന്നു. ഭരണ സംവിധാനത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമത വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നതാണ് ‘ഒരു രാജ്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ എന്ന ആശയത്തെ അനുകൂലിക്കുന്നവർ ഉയർത്തിക്കാട്ടുന്ന രണ്ടാമത്തെ ഗുണം.

ഉദ്യോഗസ്ഥർ പോളിംഗ് ഡ്യൂട്ടികളിൽ ഏർപ്പെടുന്നതിനാൽ സാധാരണ ഭരണപരമായ ചുമതലകളെ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ബാധിക്കാറുണ്ട്. എന്നാൽ ‘ഒരു രാജ്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ നിലവിൽ വരുന്നതോടെ ഇത് ഒഴിവാകുന്നു. മാത്രമല്ല, സമയം ലാഭിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. നിലവിൽ, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുമ്പോൾ മാതൃകാ പെരുമാറ്റച്ചട്ടം ഏർപ്പെടുത്തുകയും, ആ കാലയളവിലെ പൊതുജനക്ഷേമ പദ്ധതികൾ ആരംഭിക്കുന്നത് വിലക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

എന്നാൽ ‘ഒരു രാജ്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന സർക്കാരുകളുടെ നയങ്ങളിലും പരിപാടികളിലും തുടർച്ച ഉറപ്പാക്കാൻ സഹായകമാകും. കൂടാതെ, ഒരേസമയം തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടത്തുന്നത് വോട്ടർമാരുടെ എണ്ണം വർദ്ധിപ്പിക്കുമെന്നാണ് മറ്റൊരു വിലയിരുത്തൽ.

• പോരായ്മകൾ

സംസ്ഥാന നിയമസഭകളുടെ കാലാവധിയും കേന്ദ്രത്തിന്റെ കാലാവധിയും സമന്വയിപ്പിക്കുന്നതിന് ഭരണഘടനാ ഭേദഗതികൾ ആവശ്യമാണ്. കൂടാതെ, ജനപ്രാതിനിധ്യ നിയമവും മറ്റ് പാർലമെന്ററി നടപടിക്രമങ്ങളും ഭേദഗതി ചെയ്യേണ്ടതുണ്ട്. ‘ഒരു രാജ്യം, ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ്’ ആശയത്തിന് കീഴിൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടക്കുകയാണെങ്കിൽ ദേശീയ പ്രശ്നങ്ങൾ മാത്രമാവും ചർച്ചാവിഷയമാവുക. പ്രാദേശിക പ്രശ്‌നങ്ങൾ ശക്തമായി ഉന്നയിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്നും പ്രാദേശിക പാർട്ടികൾ ഉന്നയിക്കുന്നു.

തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ചെലവുകളുടെയും തന്ത്രങ്ങളുടെയും കാര്യത്തിൽ ദേശീയ പാർട്ടികൾക്കൊപ്പം ഓടിയെത്താൻ പ്രാദേശിക പാർട്ടികൾക്ക് കഴിയില്ല എന്നതാണ് മറ്റൊരു വസ്തുത. കൂടാതെ, 2015-ൽ IDFC ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് നടത്തിയ ഒരു പഠനത്തിൽ, ഒരേസമയം തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നാൽ, സംസ്ഥാന നിയമസഭയിലും ലോക്സഭയിലും വിജയിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിയെയോ സഖ്യത്തെയോ വോട്ടർമാർ വീണ്ടും തെരഞ്ഞെടുക്കാൻ 77 ശതമാനം സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് കണ്ടെത്തി.

ആറ് മാസത്തെ ഇടവേളയിൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് നടന്നാൽ, 61 ശതമാനം വോട്ടർമാർ മാത്രമേ ഒരേ പാർട്ടിയെ തെരഞ്ഞെടുക്കൂ എന്നും പഠനം പറയുന്നു. രാജ്യത്തിന്റെ ഫെഡറലിസത്തിന് ഒരേസമയം തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ വെല്ലുവിളിയാണെന്നും ഭയമുണ്ട്.

1967 വരെ രാജ്യത്ത് ലോക്സഭാ, നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകൾ ഒരുമിച്ചായിരുന്നു നടന്നിരുന്നത്. പിന്നീട് ചില സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ രാഷ്‌ട്രപതി ഭരണം ഏർപ്പെടുത്തിയപ്പോഴാണ് ഇതിന് മാറ്റം വന്നത്. തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ഒരുമിച്ച് നടന്ന 1950 കളിലും 60 കളിലും കുറഞ്ഞ സംസ്ഥാനങ്ങളും ജനസംഖ്യയുമായിരുന്നു ഉണ്ടായിരുന്നത്.

അഞ്ച് ദിവസത്തേക്ക് വിളിച്ച പാര്‍ലമെന്റിന്റെ പ്രത്യേക സമ്മേളനത്തില്‍ ഒരു രാജ്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബില്‍ പാസാക്കുമെന്നാണ് പുറത്തുവരുന്ന അഭ്യൂഹങ്ങള്‍. സെപ്തംബര്‍ 18 മുതല്‍ 22 വരെയാണ് പ്രത്യേക പാര്‍ലമെന്റ് സമ്മേളനം ചേരുന്നത്. വര്‍ഷങ്ങളായി ബിജെപി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്ന അജണ്ടയാണ് ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പും നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പും ഒന്നിച്ച് നടത്തുക എന്നത്.

പല ഘട്ടങ്ങളിലായി വ്യത്യസ്ത തെരഞ്ഞെടുപ്പുകള്‍ നടത്തുമ്പോള്‍ അത് വലിയ ചെലവാണുണ്ടാക്കുന്നതെന്നും ഇത് കുറയ്ക്കാനാണ് ഒരു രാജ്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ് ബില്ലിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നതെന്നുമാണ് കേന്ദ്രസര്‍ക്കാര്‍ വാദം.

എന്നാല്‍ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് അജണ്ടയ്ക്ക് പിന്നില്‍ രാഷ്ട്രീയ അജണ്ടയാണ് ബിജെപിയ്ക്കുള്ളതെന്നാണ് പ്രതിപക്ഷ വിമര്‍ശനം. കേന്ദ്ര പാര്‍ലമെന്ററി കാര്യ മന്ത്രി പ്രള്‍ഹാദ് ജോഷിയാണ് പാര്‍ലമെന്റ് സമ്മേളനം സംബന്ധിച്ച തീരുമാനം പ്രഖ്യാപിച്ചത്.

രാജ്യത്ത്​ എല്ലാ മാസവും ഏതെങ്കിലും സ്ഥലത്ത് തെ​രഞ്ഞെടുപ്പ്​ നടക്കുന്നുണ്ട്. ഇത്​ വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളെ ബാധിക്കുന്നുവെന്നാണ് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ വാദം. കഴിഞ്ഞ മാസമാണ് ഒരൊറ്റ വോട്ടര്‍ പട്ടിക, ഒരു രാജ്യം ഒരു തെ​രഞ്ഞെടുപ്പ്​ എന്ന ആശയം ഏറ്റവും ഒടുവിലായി പ്രധാനമന്ത്രി പങ്കുവെച്ചത്. നേരത്തെയും മോദി ഇക്കാര്യം പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 2016 മുതല്‍ അദ്ദേഹം ഇക്കാര്യം പറയുന്നുണ്ട്.

നിയമസഭകളിലേക്കും ലോക്​സഭയിലേക്കും ഒരേ സമയം തെരഞ്ഞെടുപ്പ്​ നടത്തുക എന്നതാണ്​ ഇതുകൊണ്ട്​ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്​. 2018ല്‍ നിയമ കമ്മീഷനും ഇക്കാര്യം ശുപാര്‍ശ ചെയ്തിരുന്നു. എന്നാല്‍ പ്രതിപക്ഷം ഈ ആശയത്തോട് യോജിക്കുന്നില്ല. വിശാലമായ ജനാധിപത്യത്തെ പരിമിതപ്പെടുത്തുന്നതാണ് ഈ തീരുമാനമെന്നാണ് പ്രതിപക്ഷത്തിന്‍റെ അഭിപ്രായം. കോണ്‍ഗ്രസ് ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള പാര്‍ട്ടികള്‍ വിയോജിപ്പ് രേഖപ്പെടത്തിയിട്ടുണ്ട്.

ഭരണഘടനാ ദിനത്തിൽ രാജ്യത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് സംസാരിക്കവെയാണ് പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ പ്രതികരണം. ലോക്സഭ, നിയമസഭ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിലേക്ക് ഒറ്റ വോട്ടർ പട്ടിക മതിയെന്നും ഈ ലക്ഷ്യത്തെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായ ചർച്ചകൾ നടക്കണമെന്നും പ്രിസൈഡിംഗ് ഓഫീസർമാരുടെ ദേശീയ സമ്മേളനത്തിൽ നരേന്ദ്രമോദി ആവശ്യപ്പെട്ടു.